Lilak zwyczajny (Syringa vulgaris) przeciętnie osiąga 3 m wysokości, ale może wyrosnąć i do 5 m, rozgałęziając się silnie. Liście ma sercowate, a pędy zakończone okazałymi, wiechowatymi kwiatostanami rozwijającymi się w połowie maja. Jako krzew ozdobny uprawiany jest u nas od 300 lat. Można go spotkać wszędzie - w starych i nowych parkach, na zieleńcach, w ogrodach przydomowych, na wsiach przy drogach i obok domów. Na wsiach przede wszystkim spotyka się formy zdziczałe, o kwiatach drobnych z 4 wąskimi płatkami, najczęściej barwy jasnolila, o silnym zapachu. Towarzyszą im formy półogrodowe (tzw. bez turecki), o kwiatach nieco większych, z płatkami zaokrąglonymi, barwy różowofioletowej. Lilaki te są niewybredne - mogą rosnąć na ubogich i średnio wilgotnych glebach, dobrze znoszą też mróz i suszę, nie zasługują więc - mimo postaci skromniejszej - na zapomnienie. Można je wykorzystać w dużych ogrodach typu letniskowego, które znajdują się zwykle na terenach o nie najlepszych warunkach glebowych i w których przebywa się tylko czasowo. Natomiast w ogrodach przydomowych i na działkach warto sadzić tylko piękne odmiany ogrodowe, których jest taka różnorodność, że zdołają zaspokoić najrozmaitsze wymagania. Jeżeli ogród jest niewielki, wystarczy 3-5 krzewów. Można je posadzić rzędem wzdłuż ogrodzenia, w narożniku ogrodu albo przy domu, aby kwiaty zaglądały do okien.
Odmiany te są równie wytrzymałe na mróz, jak gatunek, ale bardziej wymagające co do gleby. Najlepiej rosną na glebie żyznej, ciepłej i niekwaśnej (pożądane obfite wapnowanie). Na glebach uboższych i suchych warto powierzchnię wokół krzewów wyściółkować co 2 lata obornikiem i w czasie suszy krzewy podlewać, przynajmniej póki są młode. Najlepiej kwitną w miejscach słonecznych. W półcieniu wydają dużo długich, obficie ulistnionych pędów bez kwiatów. Kwitnące gałęzie lilaków można ścinać w dowolnej ilości na bukiety - krzew na tym nie ucierpi. Pozostałe kwiatostany należy obcinać zaraz po przekwitnięciu, gdyż szpecą rośliny, a zawiązując nasiona niepotrzebnie je osłabiają. Z niskich krzewów można ścinać kwiatostany zwykłym sekatorem, z wysokich - sekatorem tyczkowym.
Z odmianami lilaków można się zapoznać w ogrodach botanicznych, gdzie zwykle znajdują się ich kolekcje. Warto też przeglądać katalogi. Poniżej opisano kilka odmian dla zorientowania Czytelnika w zasadniczych typach i barwach. Opisywanie większej liczby mija się z celem, gdyż dziś istnieje na świecie około 1000 odmian, ale cechy ich wielokrotnie się powtarzają.